Op Paarse Vrijdag, de tweede vrijdag van december, staan diversiteit en jezelf kunnen zijn centraal. Scholen kleuren paars met versieringen en outfits en organiseren vaak speciale lessen of activiteiten. De boodschap is duidelijk: iedereen mag zichzelf zijn en niemand mag worden uitgesloten om wie die is.
Paarse Vrijdag is een initiatief van COC Nederland en vindt dit jaar plaats op vrijdag 13 december.

Waarom aandacht voor diversiteit zo belangrijk is:

“Het is een positieve ontwikkeling dat steeds meer organisaties aandacht besteden aan Paarse Vrijdag. Naast scholen hijsen ook diverse integrale kindcentra, BSO-locaties en sportverenigingen de regenboogvlag.”
– Mirelle Valentijn, oprichter Kenniscentrum Omgaan met Pesten.

Aandacht voor diversiteit is belangrijk, omdat uit onderzoek blijkt dat LHBTI+ leerlingen (lesbisch, homo, biseksueel, transgender en intersekse) vaker slachtoffer zijn van pesten en buitensluiting. Zij voelen zich vaker onveilig dan andere jongeren en hebben meer last van angst, depressie en zelfs suïcidaliteit. Bovendien wordt ‘homo’ nog steeds vaak als scheldwoord gebruikt op scholen.

Uit de Veiligheidsmonitor 2020-2021 (afgenomen in het onderwijs) bleek onder andere:

• Het veiligheidsgevoel van LHBTI+ leerlingen is tussen 2018 en 2021 verslechterd.
• Pestgedrag tegen LHBTI+ leerlingen is sinds 2018 niet afgenomen.
• 15% van alle pestincidenten in het voortgezet onderwijs is LHBTI+ gerelateerd (11% in 2018).
• 15% van de leerlingen gaf aan liever niet bevriend te zijn met lesbische, homoseksuele of transgender leerlingen. 
• 25% van de scholen heeft weinig of geen beleid gericht op respect voor seksuele en genderdiversiteit.
• De groep leerlingen die zegt openlijk over homoseksualiteit of lesbisch zijn te kunnen praten op school is afgenomen sinds 2018.

GSA’s maken het verschil

Op scholen met een GSA (Gender and Sexuality Alliance) lijkt pesten op basis van diversiteit minder voor te komen. Een GSA is een groep scholieren die vindt dat iedereen de vrijheid moet hebben om zichzelf te zijn, zonder schaamte of verantwoording. Zij vragen op verschillende manieren aandacht voor acceptatie, ook op Paarse Vrijdag. LHBTI+ leerlingen voelen zich op scholen met een GSA over het algemeen veiliger en meer geaccepteerd.

Diversiteit in het onderwijs: meer dan één Paarse Vrijdag

Een veilige schoolomgeving vraagt blijvende aandacht voor gender- en seksuele diversiteit. Onderzoek toont aan dat leerlingen zich veiliger voelen, beter in hun vel zitten en beter omgaan met negatieve reacties wanneer scholen hier structureel aandacht aan besteden. Dit maakt de school een fijnere en veiligere plek voor iedereen.

Het bespreken van deze thema’s kan echter gevoelig liggen en spanningen veroorzaken. Toch is het belangrijk dat zowel op scholen als thuis aandacht wordt besteed aan diversiteit. Kinderen leren zowel thuis als op school hoe de wereld in elkaar zit. Ze stellen vragen over onderwerpen zoals interesses, verliefdheid, over wie ze zijn en wat ze willen worden. Op school komen kinderen in aanraking met andere opvattingen en ideeën en ontdekken ze dat mensen verschillend zijn. Het is essentieel dat scholen kinderen leren respectvol om te gaan met verschillen, zoals huidskleur, religie of gezinssamenstelling.

Onderwijsprofessionals spelen een cruciale rol in het bevorderen van wederzijds respect en het tegengaan van vooroordelen en discriminatie. Ook ouders hebben hierin een verantwoordelijkheid. Het is essentieel dat zij hun kinderen meegeven dat iedereen zichzelf mag zijn.

Hoe je meer aandacht voor diversiteit in jouw organisatie creëert:

Voor iedereen die werkt met kinderen en/of jongeren hebben wij een paar tips van de website Gendi.nl van Stichting School & Veiligheid op een rij gezet. 

Deze website voorziet leraren in het basisonderwijs en docenten voortgezet onderwijs en mbo van inspiratie, tips, (les)materialen en kennis over hoe je ruimte geeft aan sekse-, gender- en seksuele diversiteit in de klas, op school en in het team. Met als doel dat iedereen op school zich veilig voelt en zichzelf kan zijn.

Met deze tips kun je het thema diversiteit aankaarten en hiermee een veiligere groep te bewerkstelligen.   

• Onderzoek wat jouw leerlingen al weten en wat ze willen leren
• Sluit met je les aan bij de ontwikkeling en kennis van kinderen.
• Zorg voor een veilige sfeer.
• Weet waar je zelf staat met betrekking tot het thema gender- en seksuele diversiteit.
• Bereid een les of gesprek over het onderwerp altijd goed voor
• Informeer ouders over de lessen en de visie van school.
• Kies lessen die zich richten op het bevorderen van empathie en het verminderen van vooroordelen.
• Grijp meerdere momenten in het jaar aan voor een les.
• Schakel een gastdocent met een gastles in.

Gendi.nl heeft ook nog wat aanvullende tips om LHBTI+ leerlingen te kunnen ondersteunen: 

• Laat zien dat je open staat voor vragen over gender- en seksuele diversiteit
• Sluit aan bij de belevingswereld van je leerlingen
• Zet het welbevinden van je leerlingen centraal
• Neem een leerling voor persoonlijke vragen apart, anders kan het onveilig voelen
• Laat het aan de leerling wanneer en hoe deze vertelt over gender-, sekse- of seksuele diversiteit
• Zorg dat je weet via welke weg je leerlingen kunt helpen met extra ondersteuning

Versterk weerbaarheid met de Sta Sterk methodiek!

Wil jij LHBTI+ leerlingen helpen hun weerbaarheid te vergroten, sterker te staan of hen te verwijzen naar passende hulp? De Sta Sterk methodiek kan daarbij ondersteunen!

Denk bijvoorbeeld aan de Sta Sterk training, waarin kinderen en jongeren leren grenzen te stellen, zelfverzekerder te zijn en sterker te staan tegen pestgedrag. Wil je het probleem breder aanpakken? Kies dan voor het antipestprogramma Sta Sterk op School of Omgaan met Elkaar. Deze programma’s werken aan een sociaal veilig klimaat door de sociale weerbaarheid van leerlingen te vergroten en versterken de anti-pest houding en groepscohesie. Leerlingen die tegen pesten willen optreden, leren hoe zij effectief kunnen ingrijpen.

Handige materialen voor Paarse Vrijdag

Wil je een succesvolle Paarse Vrijdag organiseren? Dan kun je deze materialen van COC Nederland – initiatiefnemer van Paarse Vrijdag – voor je inzetten: 

• Bestel de Paarse Vrijdag Educatiepakketten van COC Nederlandvoor de basisschool. 
• Luister naar de Podcast ‘de Docentenkamer op Regenboogles’, waarin pedagoog en hoofd educatie bij COC Nederland Jeroen Horvers in gesprek gaat met verschillende mensen uit de praktijk. 

Daarnaast kun je ook aan de slag met bruikbare materialen van onder ander onze samenwerkingspartner Stichting School & Veiligheid: 

• Lees deze artikelen van Stichting School & Veiligheid:
  • Veilig diversiteit ‘vieren’ op school
  • Over gender- en seksuele diversiteit
• Bekijk de tips van Gendi voor het organiseren van een succesvolle Paarse Vrijdag op school:
  • Paarse Vrijdag veilig vieren – Tips voor het organiseren van een fijne en veilige dag
  • Paarse Vrijdag op de basisschool – (Les)tips voor in de klas
  • Paarse Vrijdag in het vo/mbo – Lestips voor in de klas
• Neem een kijkje bij de lesmaterialen van Gendi over het thema diversiteit. 
• Duik in de tips van Gendi over de ondersteuning van LBHTI+leerlingen. 
• Lees de Paarse Vrijdagkrant, speciaal ontworpen voor leerlingen en leerkrachten: 
• Lees het artikel ‘Hoe maak je seksuele en genderdiversiteit bespreekbaar op school?’ van Nederlands Jeugdinstituut.

Gratis lespakket “Buitensluiten? Uitgesloten! Iedereen hoort erbij” 

Vanuit het Kenniscentrum Omgaan met Pesten is er een speciaal lespakket ontwikkeld tegen buitensluiten. Het richt zich op het creëren van een veilige groep waarin iedereen zichzelf mag en durft te zijn. Dit sluit goed aan bij Paarse Vrijdag. Het lespakket bevat werkvormen gericht op groepsgevoel en acceptatie. 

Het hele jaar door aandacht voor diversiteit

Hoewel Paarse Vrijdag belangrijk is, is blijvende aandacht voor diversiteit essentieel. Dit draagt bij aan een veiliger klimaat waarin iedereen zichzelf kan zijn, het hele jaar door.

Zorg voor een veiliger schoolklimaat en word anti-pestcoördinator

Pesten, in welke vorm dan ook, heeft een enorme impact op slachtoffers en omstanders. Als anti-pestcoördinator kun je bijdragen aan een veiligere schoolomgeving door te investeren in preventie. Tijdens een driedaagse opleiding bij ons opleidingscentrum leer je effectieve strategieën om pesten te voorkomen en aan te pakken. Elke leerling die gepest wordt, is er één te veel.

Nieuwe groepen starten in januari en april. Sluit je aan en maak het verschil in jouw school!

Bronnen

paarsevrijdag.nl
https://coc.nl/paarsevrijdag
https://www.schoolenveiligheid.nl/kennisbank/diversiteit-en-schoolveiligheid/
https://www.schoolenveiligheid.nl/thema/seksuele-diversiteit-po/#over-gender-en-seksuele-diversiteit 
https://www.gendi.nl/
https://www.gendi.nl/genditips/een-lhbti-leerling-ondersteunen-po/#gendi-tips
https://oudersenonderwijs.nl/nieuws/paarse-vrijdag/
https://www.expertisepuntburgerschap.nl/nieuwsartikel/paarse-vrijdag-2024/
https://www.nji.nl/pesten/een-veilige-schoolomgeving-voor-lhbtiq-leerlingen
https://www.gsanetwerk.nl/gender-and-sexuality-alliance/
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/10/15/rapport-ervaringen-en-aanpak-van-pestgedrag-tegenover-lhbtiq-jongeren-in-het-voortgezet-onderwijs

Het project ‘proud to be me’ is ontstaan vanuit het initiatief van Joyce Rising om onze stichting Omgaan met Pesten te benaderen voor een samenwerkingsproject. Zij is singer, songwriter, producer, vocal coach en heeft een prachtig liedje geschreven #proudtobeme, vanuit haar eigen ervaringen met pesten. Zij wil de boodschap van dit liedje graag zo breed mogelijk verspreiden en wij helpen haar daarbij.

De campagne ‘Proud to be me’ richt zich op kinderen, jongeren en volwassenen die gepest zijn. Zij mogen stralen in de videoclip die we gaan opnemen. Joyce heeft mooie dingen meegemaakt, maar ook diepe dalen gekend. “Proud to be me” is een heel persoonlijk liedje. Ze wilde trots op zichzelf zijn, ondanks het pesten en wat er allemaal is gebeurd in het verleden. Joyce dacht toen: “Vele mensen zijn gepest en deze boodschap “Proud to be me” wil ik ook aan hen overbrengen”.

Met deze campagne willen we duidelijk maken dat iedereen goed is zoals hij is en dat je trots mag zijn op wie je bent, wat je kan en wat je doet. Met elkaar gaan we aan de slag met het creëren van een veilige omgeving waarin respect en acceptatie de boventoon voeren.

Week tegen pesten 2018 – gratis lespakket

De lancering van de campagne in september 2018 valt samen met de week tegen pesten die wordt georganiseerd door de overheid. Hiermee haakt de stichting aan bij het landelijk thema voor de week tegen pesten van 17 t/m 21 september 2018 van School en Veiligheid:  ‘Laat je zien!’.

Ook de aankomende week tegen pesten zetten wij ons weer in om scholen en andere organisaties te voorzien van een lespakket dat zij in combinatie met de videoclip #proudtobeme kunnen inzetten om te werken aan bewustwording en het voorkomen en aanpakken van pesten.

Ervaringen in de praktijk van trainers Omgaan met Pesten

In de praktijk merken trainers Omgaan met Pesten dat door groepsdruk, hoge verwachtingen & sociale media, het zelfbeeld van kinderen steeds vaker wordt aangetast. Ze zijn bang om zichzelf te laten zien en gaan zich aanpassen aan de wensen van anderen. Zo verliezen zij de verbinding met zichzelf wat grote gevolgen kan hebben voor de ontwikkeling van hun zelfbeeld en zelfvertrouwen. Het is belangrijk dat kinderen zich gehoord en gezien voelen en dat ze trots zijn op zichzelf.

Naast ons gratis lespakket kunt u ook een expert van onze stichting inzetten in uw organisatie.

Trainers Omgaan met Pesten geven een verdiepingsworkshop voor leerlingen, ouderavond of workshop voor het team vanuit de campagne ‘Proud to be me’.

Kijk op: onze contactpagina voor een trainer in uw omgeving en informeer naar de mogelijkheden of vraag een vrijblijvend voorlichtingsgesprek aan.